EMAMAKI: 120
LIPHEPHA LEKUCALA (P1)
LIBANGA 12
SIGABA A: SIVISISO
UMBUTO 1
Bekulilanga lekucala ahlangana nabo.
Kwachamuka imoto yababe wakhe.
Akazange aphume emnyango, waphuma ngelifasitelo.
Bamfanisa nenja.
Liphutsa/liciniso:
Liphutsa.
Liphutsa.
Liciniso.
Kukhetfwa timphendvulo etibayeni:
Esitolo
Bayafundza
Akukafaneli kutsi babulawe, bebangamane bashaywe nobe bacoshiswe emsebentini. (Imibono itawehluka)
Utsi bayacoca babuye badlale.
Kuya emaphoyiseni, kutjela Mavuso ngalendzaba, kusuka kulabangani lababi, njll. (Imibono itawehluka)
Emakherothi/emabhontjisi (kunye)
Imfologo nemukhwa
Thoko ubambe imfologo ngesandla sekudla nemukhwa ngesandla sebuncele, kantsi Sebentile yena ubambe imfologo ngesandla sebuncele umukhwa ngesandla sekudla.
NguSebentile (kulabo labasebentisa sandla sekudla kakhulu)/ NguThoko (kulabo labasebentisa sandla sesincele kakhulu).
Bukhombisa kujabula ngobe bayamoyitela.
Kudliwa emini nantsambama.
Uwakhe ngengilazi
SAMBA SIGABA A:
SIGABA B: SIFINYETO
EMACOPHELO
EMAMAKI
EMAKHONO
Umongo locuketse onkhe emaphuzu labalulekile ngemagama langengci kulangema-50 - 60.
Licophelo lelisetulu
Umongo locuketse emaphuzu labalulekile ngemagama langengci kulangema-50 - 60 kepha kukhona lambalwa lasele ngaphandle kancane.
Lizinga lelemukelekile
Umongo locuketse emaphuzu ngemagama langengci kulangema-50 - 60-kepha kukhona lokunyenti lokusilele lokwenta umongo wendzaba ungevakali kahle.
Lokulingene
Umongo lonemaphutsa ekupela nelulwimi futsi ungevakali kahle umlayeto wawo kantsi futsi unemagama langetulu kulangema-50 - 60.
Lokungenamphumelelo
EMAPHUZU LABALULEKILE
Wafakaza kutsi uyintfombi lephelele.
Litiko letemphilo laletsa emabhokisi agcwele emajazi emkhwenyana ePhelandaba.
Betemphilo nenhlalakahle bafike betfula tifundvo ngesifo sengculazi.
Bafana bebanabela tindzebe takhe.
SAMBA SIGABA B:
SIGABA C: LUHLELO NELULWIMI
UMBUTO 3
Indlela ibutwa kulabasembili.
Salakutjelwa sibona ngemopho.
Umntfwana losilima uyakhala.
Tindvuna tinatsa emahewu.
Ephalamende bakhuluma tindzaba.
Sitfo semtimba.
Luhlobo lolutsite lwekudla/litsanga lelidliwako.
E: Liposi.
D: Nguthishela.
Kubaba njengapelepele.
Kunongotela njengashukela.
Kuliciniso.
Kungemanga.
Kuliciniso.
Nonkhe nginganakhela tindlu, nibuye nitfole emanti nagezi mahhala hha!!!
Konkhe lokushiwo lapha kulenkhulumo kungemanga. Letetsembiso utisho ngoba afuna kukhetfwa.
UMBUTO 4
Jabulani utsi yena uya esikolweni.
Cha asifundzi kahle.
Itolo licembu lidlale ibhola.
Umfana udlala ibhola.
Emantfombatane akahambi lamuhla.
Sibongile uyayitsandza inyama kepha akayitsengi.
Thulani uyamtsandza make wakhe futsi uyamesaba.
Jabulani uyatsandza kudlala nemngani wakhe
Kwakhiwa umusho losesikhatsini sanyalo: sib. Thishela ushaya bantfwana.
Umusho lonetento letenteka ngesikhatsi sinye: sib. Lomntfwana udla ahlabela.
Emantfombatane ayatsandzana.
Babe uyayibhalisisa incwadzi.
Inkinga yami tibalo.
Sona lesiphakeme sicoshe bona labagangako.
Dkt. Motsa ungiphe emaphilisi labovu.
UMBUTO 5
Kulungisa timphawu tekufundza
Nibakabani nine lenedzelela kangaka?
Kulungisa emaphutsa elulwimi
Lombuso unatsa emanti.
Babe uyalutsandza lubisi lwembuti ngobe kutsiwa lungumutsi.
Lunwabu silwanyana lesitotobako.
Uma hulumende angabanaki bantfwana batawuhlukumeteka.
Uyati kutsi Khangezile uyintfombi lembi kulesigodzi sakitsi.
SAMBA SIGABA C:
UMBUTO 6
Uvetwe njengemlingisi lokholelwa etinyangeni, futsi akafuni kwehlulwa. Loku sikubona lapho ete kuGoje kutewufunela Lomacala umutsi wekutsi amgane.
Sibi ngobe ekugcineni siyabona kutsi Lomacala wabese uyagula ngenca yemitsi yaNdlati. (bafundzi bangabeka imibono yabo ngekwehlukahlukana)
Ndlati wamangaliswa kutsi lenyanga yavele yamtekela lonkhe liciniso ngaye nekutsi ubuyaphi angakayitjeli lutfo.
Yingoba ngayo leyo ntsambama Lomacala wacala kugula waphelelwa ngemandla umtimba wakhe washona phansi
Bengingamtjela kutsi ayitsengele tipho, ayikhulumise ngemagama lamnandzi. (imibono leyehlukahlukene yamukelekile)
NOBE
Hlaleleni usalukati lesagugela ekhaya kantsi satala nembili futsi site nemntfwana waSalelwako.
Besitsi kuncono afake indvodza yakhe lijazi lensimbi/ayidlise gobondzela khona itomtsandza.
Sibi ngobe naku indvodza yakhe seyibangwa netibi ngenca yemitsi yaMonase.
Monase walifuta ligama lakhe ngobe ubonisa kuba nemona nase indvodza yakhe iteke Hlaleleni, utsi bekumele itfole lilungelo kuye kucala.
Cha bekungakafaneli. Ngekwelisiko indvodza ingateka bafati lababili ingce nje nayingakhona kubondla. (imibono itawehluka).
Lamphatsa kabi ngobe wagula kwaze kwabitwa emakholwa.
Ungabofaka indvodza yakho lijazi lensimbi/ungadlisi indvodza gobondzela ngobe ingahle igule. (Tifundvo titawehluka kodvwa tihambisane nalokusendzabeni.)
UMBUTO 7
TINGANEKWANE
Belitsi uma kutelwe emaphahla, omabili ayabulawa.
Yebo, imfuyo yenta umuntfu anjinge. Laba bebanetinkhomo, timbuti , timvu, emahhashi nalokunye lokufuywako
Babona kutsi kuncono bakhombise bantfu linye liphahla lelilelinye balifihle.
Kwaba nesomiso, imfuyo yacala kufa yabhoka nendlala.
Lidloti
Emaphahla
Inyanga
Ngumuntfu loshonile lohlonishwako ekhaya.
Bantfwana labatalwa kanyekanye.
Ngumuntfu lowelapha ngendlela yesintfu.
NOBE
Ladzilita tindlu, lagwabula indlu yenkhosi labamba umfati wenkhosi lomncane.
Lizimu ngumuntfu lomkhulu lodla bantfu.
Yabhunyisa intfutfu ngekhatsi emhumeni, latsimula lizimu. Litsite naliphuma lisadzakwe yintfutfu latitsela emvuleni yematje emadvodza, alishaya ladliwa tikhali lafa.
Umfati wenkhosi, tinkhomo, tinhloko tebantfu, ematsambo ebantfu.
Intfutfu ayizange isabalale yanconga yashona etulu.
Kwentiwa umkhosi wekubonga, emadvodza ahlatjelwa tinkhomo, kwanatfwa kwaba ngumcimbi lomkhulu, kwakhulunywa nalabaphasi.
SAMBA SIGABA D:
SAMBA:
